«Bana Kim Dokundu?»
Görünmezlikten Kişisel Karşılaşmaya – Mesih’in Kişisel Paydaşlığa Çağrısı
Tanrı’nın yaşamımızda kendisini nasıl açığa vurduğu bir sırdır ve öyle kalmaya devam etmektedir. Ancak Tanrı, kendisini açığa vururken bu sırrın bazı yönlerini de bize göstermektedir. Bunu yalnızca kim olduğunu bize tanıtmak için değil, önümüze yeni yaşam yolları ve imkânları açmak için yapmaktadır. Bugünkü çok yönlü İncil pasajında iki temel olay yer almaktadır: Yair’in kızının diriltilmesi mucizesi ve kanama hastası kadının şifa bulması mucizesi. Bu iki olay aracılığıyla, biraz önce sözünü ettiğim husus, yani hem gizlenen hem de kendisini açığa vuran Tanrı’nın tecellisi ortaya konmaktadır.
Bu İncil pasajından hareketle üç nokta üzerinde durmak istiyorum. Böylece pasajın bütünüyle bize ne anlatmak istediğini açıklayabileceğim.
Her şeyden önce, dışarıdan bakıldığında pek dikkat çekmeyen ve üzerinde durup yorum yapmaya değmezmiş gibi görünen bir ayrıntı vardır. Kilise Babaları, bu İncil pasajının okunmasını düzenlerken belirli bir bakış açısını gözetmişlerdir. İsteselerdi yalnızca kanama hastası kadının şifa bulması mucizesini seçip bugün bize okutabilirlerdi. Ya da sadece Yair’in kızının diriltilmesi mucizesini alabilirlerdi. Ancak bu iki olayı tek bir bütün hâlinde bir araya getirmişlerdir. Bununla bize şunu anlatmak istemektedirler: Tanrı, tarifsiz sevgisiyle bize yönelirken, insanî ölçülere göre rastlantısal ve münferit gibi görünen olaylarda bile hiçbir şeyi gelişigüzel yapmaz.
Yair’in kızının diriltilmesine daha fazla zaman ayrılırken, kanama hastası kadının şifa bulması mucizesi sanki bir anda gerçekleşmektedir. Kilise Babaları bu konuda şöyle derler: İnsanların yüreklerini derinlemesine bilen, kalplerinin en gizli düşüncelerini gören Mesih, yaptıklarını bizim ölçtüğümüz gibi bir teraziye koyarak, niceliksel ölçütlere göre gerçekleştirmez. O, yapılması gerekeni, gerektiği şekilde ve tam zamanında yapar. O’nun yaptıkları gelişigüzel ve duruma bağlı hareketler değildir.
Kanama hastası kadın için yaptığı da budur; üstelik onun için yapılabilecek en büyük şeyi yapmaktadır. Mesih, kendisini ona bu şekilde açığa vurur; onun için gerekli olan da budur. Aynı şekilde Yair’in kızına da kendisini, onun ihtiyacına uygun biçimde açığa vurur.
Her şeyden önce bunun anlamı şudur: Aziz İoannis Hrisostomos’un da yeniden vurguladığı gibi, biz de insanlarla olan ilişkilerimizi aynı ölçütlere, niceliksel kıstaslara göre değerlendirmemeliyiz. Burada ruhsal bir ayırt etme ve hikmetle değerlendirme yetisine, yani diakrisis’e ihtiyaç vardır. Yapacaklarımızı bu ayırt etme ölçüsüne göre belirlemeliyiz. Yeter ki o anda yapılması gereken en özlü, en önemli ve en büyük şeyi yapabilelim.
İncil pasajında öne çıkarmamız gereken diğer iki nokta ise Mesih’in kanama hastası kadına söylediği şu sözde özlü bir biçimde ifade edilmektedir: «Bana kim dokundu? Çünkü benden bir güç çıktığını anladım.»
Kanama hastası kadın, kimsenin fark etmediği bir şekilde, gizlice Mesih’e dokunur. Ancak Mesih bunu açığa çıkarır ve şöyle der: «Bana kim dokundu?» ve «Benden bir güç çıktığını anladım.»
Daha önce üzerinde durduğumuz bakış açısını yüreğinizde muhafaza edin: Mesih, yaptığı her şeyi özüne ve hakikatine uygun olarak yapar. Öyleyse Tanrı, sevgisi aracılığıyla hem gizlenen hem de kendisini açığa vuran Tanrı’dır. Kendini açığa vurmasının sebebi, dünyanın yaşamı için bir şeyler gerçekleştirmektir.
Bizim yaşamımızda ise iki uç nokta bulunmaktadır. Ya kendimizi bütünüyle ortaya koyar, yaptıklarımızı adeta ilan ederek kendimizi ön plana çıkarırız ya da çoğu zaman toplumsal ilişkilerden çekinerek aşırı derecede gizleniriz. Çünkü belki de gülünç duruma düşeriz korkusuyla yapmamız gerekeni yapmaktan kaçınırız.
Mesih ise yaptığı her şeyi gizlilik içinde yapar, fakat kendisini açığa vurur.
Kanama hastası kadın da gizlice O’na yaklaşarak dokunmaya çalıştığında —çünkü kendisini ortaya koymak istememekte, Mesih’le kişisel bir ilişki kurmaksızın, adeta anonim ve kişisel olmayan bir biçimde O’na yaklaşarak yalnızca şifa bulmayı arzulamaktadır— Mesih onu harekete geçirir ve «Bana kim dokundu?» der.
Mesih onu görünmezlikten çıkarmak ister; kalabalığın içinde eriyip gitmesine izin vermek istemez. Onu bir kişi, bir şahıs hâline getirmek ister. Gizlenen Tanrı, onun karşısında kendisini açığa vurmak ister.
Ancak Mesih, kendisini açığa vururken kadına şunu da söylemek istemektedir:
«Benim huzurumda bulunmanı istiyorum. Seninle şahsen, kişisel bir paydaşlık içinde olmamızı istiyorum. Seninle olan ilişkim kişiseldir. Ben senden gizlenmiyorum; aksine kendimi sana açığa vuruyorum. Öyleyse sen de benden gizlenme. Çünkü ben kendimi sana sevgim aracılığıyla gösteriyorum.»
Tanrı’nın şahsiyetinin en büyük tecellisi ve insanın kendi şahsiyetini diğer insana açığa vurması, sevginin ortaya konulmasıyla gerçekleşir. Bu, gizlilik içinde de yaşanabilir; ancak sevgi kendisini mutlaka açığa vurur. Çünkü sevginin pek çok etkinliği ve pek çok gücü vardır. Bu güçler, Mesih’in sevgisini yaşamımızda nasıl ortaya koyduğuyla kendini gösterir.
Mesih, o kadını görünmezlikten çıkarır. Kendisi ise gizli kalabildiği, görünmez olabildiği ve gizlenmeye devam ettiği hâlde, sevgisi aracılığıyla o kadına kendisini açığa vurur. Böylece aralarında kişisel bir ilişki kurulur.
Yorumcu Kilise Babalarımız da bir kez daha insanlar arasındaki ilişkinin, gizlilik içinde yaşanan şahsi ve kişisel bir ilişki olması gerektiğinden söz ederler. Tanrı’nın sevgisi aracılığıyla, bu ilişkilerde nasıl bir denge gözetmemiz gerektiğini anlıyorum: Ne aşırıya kaçmalı ne de yetersiz kalmalıyız. Burada söz konusu olan, gizli sevginin yaşamın somut eylemleri aracılığıyla açığa vurulmasıdır. Ve bu açığa vuruş, kişisel bir eyleme dönüşür.
«Çünkü benden bir güç çıktığını anladım.»
Peki, Mesih’ten çıkan bu güç nedir? Bu ne anlama gelmektedir? Mesih bir şey mi kaybediyor? Sonsuz ve ebedî olan Tanrı herhangi bir şey kaybedebilir mi? Bir şey yaptığı zaman yorulur mu? Kendisinden bir şey mi eksilir?
Elbette hayır. O, her şeyi kendine özgü bir biçimde değerlendirir ve bir düzene koyar. Hiçbir şey kaybetmeden her şeyini verir. Ama gerçekten her şeyini verir!
O’nun gerçekleştirdiği şifa, sihirli bir hareket değildir. O, hiçbir şeyi kişisel ilişkiden yoksun, şahsiyetsiz bir biçimde yapmaz. Kanama hastası kadına şöylece dokunup, «Pekâlâ, bunu da yapabilirim, yapayım da sıradakine geçeyim» demez.
O, insan için her şeyini verir. Kanama hastası kadının arzusu ve yönelişi sebebiyle kendisinden bir gücün çıktığını bilir. Tanrı olduğu için de tükenmeden, yorulmadan her şeyini verir.
Aziz İoannis Hrisostomos yine şöyle der:
Biz de dünyanın yaşamına katılarak, Mesih’te dünyanın yaşamı için her şeyimizi veririz. Kendimizden bir şeylerin çıktığını, hatta tükenmek üzere olduğumuzu fark ederiz. Ancak bunu Mesih’te yaptığımız için tükenmeyiz; yine olduğumuz gibi kalırız. Mesih, kendi varlığından hiçbir zaman bir şey kaybetmez.
Biz de Kilise’nin içinde bulunduğumuzda ve dünyanın yaşamı için yapmamız gerekeni yerine getirdiğimizde, bunu ne gelişigüzel ve duruma bağlı bir biçimde —birinci noktada söylediğimiz gibi— ne de kişisel ilişkiden yoksun, anonim bir biçimde —ikinci noktada söylediğimiz gibi— yaparız. O anda yapmamız gerekeni yaparız ve tükenmekten korkmayız. Çünkü tam da o anda Tanrı’nın lütfu içinde bulunuruz.
