25 Ocak Tomisli Aziz Vetranyon
Aziz Vetranyon (veya Bretanyon), 4. yüzyılda yaşayan ve Küçük İskitya (bugünkü Romanya’nın Köstence şehri) eyaletinde bulunan Tomis’in Episkoposluğu’nu yapan bir azizdir. Hayatı hakkında çok az bilgi vardır; ancak Kapadokya kökenli olduğu ve yaklaşık 360 yılında Tomis Episkoposluğu’na seçildiği bilinmektedir. Aziz Vetranyon, Ortodoks inancını savunarak Ariusçu sapkınlığın savunucusu olan İmparator Valens’in (364-378) dönemi boyunca büyük sıkıntılar çekti. Valens, Kilise’ye karşı sert bir zulüm politikası izledi ve birçok Ortodoks Hristiyan’ın öldürülmesine yol açtı.
Aziz Vetranyon, her türlü erdemle donanmış bir episkopostu ve Küçük İskitya’daki tüm şehirlerin ruhani lideriydi. 5. yüzyıl kilise tarihçilerinden Sozomenos’a göre, İmparator Valens Gotlara karşı yürüttüğü bir sefer sırasında Tomis’e uğradı ve halktan Ariusçu mezhebi kabul etmelerini, İznik İman İkrarı’nı ise reddetmelerini istedi. İlahi şevkle dolu olan cesur episkopos, Valens’i hem inancı tahrif etmekle hem de azizlere yapılan haksız zulümle ilgili sert bir dille uyardı. Aziz, bu esnada Davud Peygamber’in şu sözlerini tekrarladı: “Kırallar önünde senin şehadetlerin için söyliyeyim; Ve utanmıyayım.” (Mezmur 118/119:46).
Bu tavrı nedeniyle Aziz Vetranyon sürgüne gönderildi. Ancak halkın tepkisi üzerine Valens, episkoposun sürgün kararını iptal etmek zorunda kaldı ve Aziz’in, sürüsüne geri dönmesine izin verdi.
373 veya 374 yılında, Kayseri Başepiskoposu Büyük Aziz Vasilios, Küçük İskitya’nın valisi Yunyus Soranus’tan bölgedeki azizlerin mukaddes emanetlerinden bazılarını kendisine göndermesini rica etti. Yunyus, Aziz Got Savva’nın (15 Nisan) emanetlerini Aziz Vasilios’a gönderdi ve bu emanetlerle birlikte bir mektup da ekledi: Gotya’daki Allah’ın Kilisesi’nden Kapadokya’daki Allah’ın Kilisesi’ne ve Mukaddes Evrensel Kilise’nin tüm yerel Kiliselerine. Bu emanetlerin gönderilmesi ve mektubun yazılması Aziz Vetranyon’a atfedilir. Yunanca yazılmış olan bu mektup, günümüz Romanya topraklarında yazılmış bilinen en eski belgedir.
Aziz Vetranyon’un, 381 yılında düzenlenen Üçüncü Ekümenik Konsil’de Tomis’i temsil etmiş olabileceği düşünülür. Ancak adı, Tomis Episkoposu Gerontius (veya Terentius) ile karıştırılmış olabilir.
