Şema Yisrael
Yahudi imanının kalbinde duran en büyük itiraflardan biri Şema Yisrael duasıdır:
שְׁמַע יִשְׂרָאֵל, יְהוָה אֱלֹהֵינוּ, יְהוָה אֶחָד
Shema Yisrael, Adonai Elohinu, Adonai Ehad.
“Dinle ey İsrail: Rab Tanrımız, Rab birdir.” /Yaratılış-Bereşit 6:4/
Bu cümle yalnızca “Tanrı birdir” diyen soyut bir felsefe cümlesi değildir. Bu, İsrail’in Tanrı’ya verdiği sadakat cevabıdır. Şema, insanın kalbini bölen bütün sahte ilahlara, bütün putlara, bütün dağınık arzulara karşı söylenen kutsal bir ikrardır: Rab birdir; bu yüzden insanın kalbi de bölünmemelidir.
Hemen ardından gelen emir bunu açıkça gösterir:
וְאָהַבְתָּ אֵת יְהוָה אֱלֹהֶיךָ בְּכָל־לְבָבְךָ וּבְכָל־נַפְשְׁךָ וּבְכָל־מְאֹדֶךָ
Ve’ahavta et Adonai Elohecha, bechol levavcha, uvechol nafshecha, uvechol me’odecha.
“Tanrın Rab’bi bütün yüreğinle, bütün canınla ve bütün gücünle seveceksin.” /Yar. 6:5/
Burada birlik yalnız Tanrı hakkında söylenmiş değildir; insanın iç dünyasına da yöneltilmiştir. Tanrı bir ise, iman da bir olmalıdır. Sevgi bölünmemelidir. Kalp iki efendiye hizmet etmemelidir.
Hristiyanlık bu büyük ikrarı reddetmez. Aksine, Mesih’in ağzında yeniden işitir. Rab İsa’ya “en büyük buyruk hangisidir?” diye sorulduğunda, O cevap olarak Şema’yı verir:
“Dinle ey İsrail, Rab Tanrımız Rab birdir. Tanrın Rab’bi bütün yüreğinle, bütün canınla, bütün aklınla ve bütün gücünle seveceksin.” /Markos 12:29-30/
Bu yüzden Hristiyan imanında Şema kaybolmuş değildir. Hristiyanlık, İsrail’in tek Tanrı imanını terk etmez. Fakat bu tek Tanrı’nın sırrının Mesih’te açıldığını söyler. Hristiyan için Tanrı’nın birliği, kapalı ve yalnız bir birlik değildir; Baba’nın, Oğul’un ve Kutsal Ruh’un ebedî ilahi hayatında tanınan bir birliktir.
Bu yüzden Aziz Pavlus şöyle der:
“Bizim için tek Tanrı vardır: Baba. Her şey O’ndandır ve biz O’nun içiniz. Ve tek Rab vardır: İsa Mesih. Her şey O’nun aracılığıyla var oldu ve biz de O’nun aracılığıyla varız.” /1. Korintliler 8:6/
Bu ifade, Şema’nın Hristiyan imanındaki derin yankısı gibidir. “Tek Tanrı” dili korunur; fakat “tek Rab” olan İsa Mesih, bu ilahi itirafın merkezinde yer alır. İsa Mesih, yaratılmış ikinci bir tanrı değildir. O, Baba’dan doğan, Baba ile aynı özden olan, gerçek Tanrı’dan gerçek Tanrı’dır.
İznik İman İkrarı da aynı hakikati ilan eder:
“BirTanrı’ya, her şeye kadir Baba’ya inanırım…
Ve bir Rab İsa Mesih’e…”
Burada iki tanrı ilan edilmez. Aksine, Şema’nın özü korunur: Tanrı birdir. Fakat bu bir Tanrı, Hristiyan imanında Baba, Oğul ve Kutsal Ruh olarak bilinir. Üç ayrı ilah değil; tek ilahi öz, tek kudret, tek irade, tek Tanrılık.
Bu nedenle Ortodoks imanında Üçlübirlik, Şema’ya karşı değildir. Üçlübirlik, Tanrı’nın birliğini parçalamaz. Tanrı’yı üçe bölmez. Tam tersine, Tanrı’nın birliğinin cansız bir yalnızlık değil, ezelî sevgi, ezelî ilişki ve ezelî hayat olduğunu bildirir.
Baba kaynaktır. Oğul Baba’dan doğmuştur. Kutsal Ruh Baba’dan çıkar. Fakat Tanrılık birdir.
Bu yüzden Hristiyan, Şema’yı duyduğunda yabancı bir ses işitmez. Orada kendi imanının kökünü duyar:
שְׁמַע יִשְׂרָאֵל — Shema Yisrael. Dinle ey İsrail.
Bu çağrı bugün de insanın kalbine yönelir:
Kalbini dağıtma. Sahte ilahlara bölünme. Kendini tutkulara, korkulara, mala, güce, gurura teslim etme.
Rab birdir; sen de bütün varlığınla O’na dön.
Hristiyan için bu dönüş, Baba’ya Mesih aracılığıyla, Kutsal Ruh’ta yönelmektir. Çünkü Mesih şöyle der:
“Beni görmüş olan Baba’yı görmüştür.” /Yuhanna 14:9/
Ve yine: “Ben ve Baba biriz.” /Yuhanna 10:30/
Böylece Şema, Hristiyanlıkta unutulmuş bir Yahudi duası değil; Mesih’te tamamlanan büyük bir tek Tanrı ikrarıdır.
Yahudi geleneği şöyle ilan eder:
יְהוָה אֶחָד — Adonai Ehad. Rab birdir.
Hristiyan iman da aynı hakikati söyler:
Rab birdir. Ve biz bu tek Rab’bi Baba’da, Oğul’da ve Kutsal Ruh’ta tanıdık.
Bu yüzden Şema, yalnız geçmişten gelen bir dua değil; her çağda insan ruhuna yönelen bir çağrıdır:
Dinle. Hatırla. Sev. Bütün yüreğinle Rab’be dön.
