Prosforo/ Sunu ekmeği / Kides

Prosforo Yunanca bir kelimedir ve “sunu, adak olarak sunulan ekmek” anlamına gelir. Kilisede Kutsal Komünyon (Efkaristiya) için kullanılan bu ekmek, imanlıların sevgiyle ve dua ederek Tanrı’ya sundukları özel bir ekmektir.

Sunu ekmeğini evde hazırlamak, Rabbimizi hoşnut eden kutsal bir hizmettir. Kişinin kendi emeğiyle, sevgisiyle ve duasıyla hazırladığı bu ekmek, Tanrı’ya sunulan değerli bir armağan olur.

Evde Prosforo yapmayı deneyebilirsiniz. İlk denemenizde istediğiniz sonucu elde edemeyebilirsiniz; öğreninceye kadar birkaç kez yapmanız gerekebilir. Ancak sonunda başarılı olduğunuzda büyük bir sevinç duyacak ve bu güzel geleneği başkalarına da öğretebileceksiniz.

GEREKLİ MALZEMELER

Kutsal Ekmek (Prosforo) hazırlamak için gerekli olanlar:

Un
Su
Tuz
Ev yapımı maya (veya gerektiğinde kuru maya)
Balmumu
Tepsi
Kutsal ekmeği kiliseye götürmek için temiz beyaz bir mendil
Dua ortamı için ikonalar, yanan bir mum, buhur ve kutsal güzel kokular (miro)

DİKKAT EDİLMESİ GEREKENLER

Kutsal Ekmeği hazırlarken şu noktalara dikkat edilmelidir:

Prosforo hazırlayan kişi mümkünse yalnız olmalı ve hazırlık sırasında gereksiz konuşmalardan kaçınmalıdır.
Hazırlık yapılan yerde ikonalar bulunmalı, bir mum yakılmalı ve buhur ile kutsal güzel kokular kullanılmalıdır.
Hamuru hazırlamaya başladığınız andan ekmek tamamlanıncaya kadar mümkün olduğunca dualar, ilahiler ve övgüler söylenmelidir.

Bütün bunlara dikkat edilmesinin sebebi şudur: Sevgiyle ve imanla hazırlanan bu Kutsal Ekmek kiliseye götürüldüğünde, rahip tarafından Kutsal Ayin sırasında Rab İsa Mesih’in Bedeni’nin hazırlanması için kullanılacaktır.

Bir kişi bu kutsal hizmeti elleriyle, imanıyla, sevgisiyle ve alçakgönüllülüğüyle yerine getirdiğinde, Rab bu emeği görür ve bereketlendirir. Çünkü Tanrı, sevgiyle yapılan her sunudan hoşnut olur.

Düşünün ki kendi ellerinizle hazırladığınız bu ekmek, Kutsal Ayin’de Rab’bin Bedenine dönüşecek olan ekmektir.

DUALAR

Prosforo hazırlanırken şu dualar okunabilir:

Göklerdeki Babamız,

Adın kutsal kılınsın.
Egemenliğin gelsin.
Gökte olduğu gibi, yeryüzünde de senin isteğin olsun.

Bugün bize günlük ekmeğimizi ver.
Bize karşı suç işleyenleri bağışladığımız gibi,
Sen de bizim suçlarımızı bağışla.

Ayartılmamıza izin verme,
Bizi kötü olandan kurtar.

Çünkü egemenlik, güç ve yücelik sonsuzlara dek Senindir.

Amin.

Ey Tanrımız,
Sen ki bütün dünya için kurtuluş ve yaşam kaynağı olan Oğlun İsa Mesih’i gönderdin.

Şimdi bu sunumuzu bereketle ve onu kutsal sununa layık hale getir.

Ey iyi ve sevgi dolu Tanrımız, bu sunuyu hazırlayan kişiyi ve bu sununun kimin için yapıldığını hatırla.

Kutsal Gizemlerini kutlarken bizleri günahlarımızdan arındır ve bağışla.

Yücelik ve övgü Baba’ya, Oğul’a ve Kutsal Ruh’a aittir.

Şimdi, her zaman ve sonsuzluklar boyunca.

Amin.

Hazırlık sırasında Meryem Ana’ya yönelik dualar, azizlere övgüler veya kişinin bildiği diğer dualar da okunabilir.

EVDE YAPILAN MAYA

Prosforo için kullanılan ev yapımı maya, ekmek hazırlanmadan yaklaşık iki gün önce hazırlanır. Bu maya yalnızca un ve su kullanılarak yapılır. Hazırlanan hamur yumuşak kıvamda olmalıdır.

Ayrıca, 14 Eylül Haç’ın Yüceltilmesi Bayramı’ndaki Kutsal Ayin’de ve Haç’ın anıldığı Pazar günlerinde yapılan Ayinlerde, Kutsal Haç’ın üzerine konulan reyhan (fesleğen) dallarıyla da maya hazırlanabilir.

Bu şekilde hazırlanan maya, Kutsal Haç’ın gücü ve Kutsal Ruh’un aracılığıyla bereketlenir. İnançla ve dua ile hazırlandığında, beklenmedik bir şekilde kabarıp doğal bir maya haline gelir.

Ancak bunu gerçekleştirebilmenin en önemli şartı iman ve samimi bir kalptir.

Kutsal Reyhan ile Maya Hazırlanışı

Kilisede kutsanmış reyhan veya başka kutsal dalları eve getirdiğimizde:

Temiz bir kabın içine biraz kutsal su veya normal su koyarız.
Üzerine azar azar un ekleyerek iyice karıştırırız.
Hamuru hazırlarken mümkün olduğunca yalnız olmalı ve başlangıçtan sonuna kadar dualar, ilahiler ve övgüler söylemeliyiz.
Hazırlık yapılan yerde ikonalar, yanan bir mum, buhur ve güzel kokulu kutsal yağlar (miro) bulunmalıdır.
Hazırlanan maya yumuşak kıvamda olmalıdır.

Kabın üzerini temiz bir bezle örttükten sonra, kiliseden getirdiğimiz reyhan dallarını Haç işareti şeklinde hamurun üzerine yerleştiririz.

Hazırlanan kabı, kimsenin dokunmayacağı ve rahatsız etmeyeceği temiz bir yere koyarız.

Üç gün boyunca her gün kabı açarak dua ederiz. Gerekirse biraz un ekleyip karıştırabiliriz.

Bu süre içinde maya, Kutsal Haç’ın gücü ve bizim imanımızla yavaş yavaş kabarmaya başlar.

Eğer maya kabarmazsa, bu bizim hazırlama konusundaki eksikliğimiz veya imanımızın zayıflığı anlamına gelebilir. Bu durumda yeniden deneyebiliriz.

Üç günün sonunda kutsal mayamız hazır hale gelir.

Mayanın Saklanması ve Kullanılması

Hazır olan mayaya biraz daha un ekleyerek iyice yoğururuz ve sert bir hamur kıvamına getiririz.

Daha sonra temiz bir kaba koyup üzerini kapatır ve buzlukta saklarız.

Her Prosforo hazırladığımızda bu kutsal mayadan kullanırız.

Mayayı yeni hazırlayacağımız hamura kattıktan sonra, bir sonraki kullanım için hamurdan küçük bir parça ayırırız. Böylece mayamız devam eder ve her seferinde yeniden kullanılabilir.

MALZEMELER

Prosforo için gerekli malzemeler:

750 gr un
(yarısı sert un, yarısı normal/yumuşak un)
Tuz
(bir küçük çay kaşığı)
Önceden hazırlanmış ev mayası
(Un ve su ile hazırlanır; un ve su iyice karıştırılır, yumuşak kıvamda bekletilir. Bir süre sonra hafif ekşi bir maya oluşur.)
Gerekirse kuru maya
Ev mayası tercih edilir; ancak bulunmadığında hazır kuru maya da kullanılabilir.
Ilık su
Hamur sert olacak şekilde gerektiği kadar eklenir.

Yaz aylarında sıcak havalarda suyun soğuk kullanılmasına dikkat edilmelidir.

KULLANILACAK EŞYALAR

Prosforo için kullanılacak eşyalar temiz ve yalnızca bu kutsal amaç için ayrılmış olmalıdır.

Gerekli olanlar:

Küçük bir tepsi (tercihen 20 numara)
Hamuru yoğurmak için temiz bir kap
Saf balmumu
(tepsinin içine sürülerek hamurun yapışmasını önlemek için kullanılır)
Kutsal Ekmeği kiliseye götürmek için beyaz temiz bir mendil

İsterseniz mendilin bir köşesine küçük bir Haç işareti işleyebilirsiniz.

Bu eşyalar başka işler için kullanılmamalı, yalnızca Prosforo hazırlamak için ayrılmalıdır.

PROSFORO’NUN HAZIRLANIŞI

Prosforo hazırlamaya başlamadan önce dua ile başlanır.

Temiz hazırlama kabının içine unu koyun ve ortasında küçük bir çukur açın. Bu çukurun içine biraz ılık su, tuz ve mayayı koyarak mayayı eritin.

Daha sonra unu yavaş yavaş karıştırmaya başlayın. Gerektiği kadar su ekleyerek hamuru yoğurun.

Dikkat edilmesi gereken en önemli nokta:
Prosforo hamuru normal ekmek hamurundan daha sert olmalıdır.

Hamuru, ekmek yoğurur gibi sabırla ve iyice yoğurun. Yaklaşık 20 dakika kadar yoğurduktan sonra hamur pürüzsüz ve düzgün bir kıvama gelmelidir.

Daha sonra hamura ellerinizle yuvarlak bir şekil verin. Üst yüzeyinin düzgün, güzel ve tamamen düz olmasına dikkat edin.

TEPSİNİN HAZIRLANMASI VE MÜHÜR BASILMASI

Önceden hazırladığınız tepsinin içine balmumu sürün. Balmumunu hafifçe ısıtarak tepsinin her tarafına yayabilirsiniz. Bu, hamurun tepsiye yapışmasını önleyecektir.

Hamura yuvarlak şekil verdikten sonra onu tepsinin tam ortasına yerleştirin.

Daha sonra Prosforo mührünü alın ve hamurun tam ortasına dikkatlice yerleştirin.

Mühürü:

Önce hafifçe bastırın,
Daha sonra yazı ve şekillerin hamura iyice geçmesi için biraz daha güçlü ve dengeli şekilde bastırın,
Hemen kaldırmayın; birkaç saniye bekleyin.

Sonra mührü dikkatlice, yavaşça ve hafifçe sağa sola hareket ettirerek kaldırın.

Böylece mührün üzerindeki kutsal işaretler hamurun üzerine düzgün şekilde çıkacaktır.

DELİKLERİN AÇILMASI

Pişirme sırasında hamurun fazla kabarıp şeklin bozulmaması için temiz bir kürdan veya benzeri bir araçla küçük delikler açılır.

Delikler şu şekilde yapılır:

Mührün üzerindeki yazı olmayan bölümlerde dört küçük delik açılır.
Daha sonra mührün dışındaki dört tarafına delikler açılır.
Delikler Haç şeklini oluşturacak şekilde düzenlenir.

Bu işlem, Prosforo’nun pişerken dengeli şekilde kabarmasına yardımcı olur.

HAMURUN DİNLENDİRİLMESİ

Hazırlanan hamurun kabarması için sıcak ve temiz bir yere bırakılır.

Önce üzeri temiz bir mendil veya peçete ile örtülür.

Daha sonra sıcaklığını koruması için üzerine daha kalın ve temiz bir örtü serilir.

Hamurun dinlenme süresi yaklaşık bir veya iki saat olabilir.

Hamur iyice kabardığında artık pişmeye hazırdır.

PROSFORO’NUN PİŞİRİLMESİ

Fırını önceden yaklaşık 10 dakika ısıtın.

Kabarmış olan hamura tekrar dokunmadan dikkatlice fırına yerleştirin.

İlk olarak fırını 200 dereceye ayarlayın.
Yaklaşık yarım saat sonra sıcaklığı 180 dereceye düşürün.
Prosforo’nun üzeri güzel bir altın rengi almaya başladığında üzerini alüminyum folyo ile hafifçe kapatın.

Ekmek yavaş yavaş pişmelidir.

Toplam pişme süresi yaklaşık 1–1,5 saat olabilir. Ancak bu süre fırına göre değişebilir.

Prosforo’nun içinin tamamen piştiğinden emin olun.

SOĞUTMA VE KİLİSEYE GÖTÜRME

Pişen Prosforo’yu fırından çıkardıktan sonra temiz bir yere koyun ve tamamen soğumasını bekleyin.

Doğrudan düz bir yüzeye kapatmayın; hava alarak soğuması daha iyi olacaktır.

Tamamen soğuduktan sonra Kutsal Ekmeği temiz, beyaz bir mendile sarın ve kiliseye götürmeye hazırlayın.

Kiliseye gitmeden önce rahibin Ayin sırasında anması için isimleri hazırlayın: